Co mówi Twój rachunek za prąd? Jak fotowoltaika i inteligentny magazyn energii pomagają płacić mniej #

Wieczorem w domu wreszcie robi się spokojniej. Zmywarka pracuje, dzieci biorą kąpiel, w salonie jest ciepło. Wszystko tak, jak powinno być. Dopiero wiadomość z kolejnym rachunkiem za prąd psuje ten spokój.

Patrzysz na kwotę i myślisz: przecież nie ogrzewamy ulicy, nie świecimy wszędzie światła, nie robimy nic nadzwyczajnego. Skąd znowu tyle do zapłaty?

Pierwszy odruch to szukanie oszczędności. Krótszy prysznic, niższa temperatura, mniej suszarki. Tymczasem część odpowiedzi może leżeć w czymś znacznie mniej uciążliwym: w godzinach kupowania energii i sposobie jej wykorzystania.

Możesz zachować ciepły dom i codzienną wygodę, a jednocześnie zmienić to, skąd pochodzi prąd i ile za niego płacisz.

Właśnie tutaj zaczyna się rozmowa o panelach PV, inteligentnym magazynie energii, taryfach dynamicznych i pompie ciepła. A najlepszym punktem wyjścia jest dokument, który zwykle tylko opłacasz i odkładasz: Twój rachunek.

Jak czytać rachunek za prąd, żeby znaleźć oszczędności? #

Najpierw spójrz na okres rozliczenia i liczbę pobranych kilowatogodzin, czyli kWh. To ilość energii kupionej z sieci. Sprawdź również, czy faktura pokazuje rzeczywisty odczyt, czy prognozę. Duża dopłata może wynikać z wcześniejszych zbyt niskich zaliczek, a nie z nagłego wzrostu zużycia.

Potem rozdziel cenę energii od kosztu jej dostarczenia. Na rachunku są też opłaty stałe, a w niektórych ofertach opłata handlowa lub dodatkowe usługi. Dopiero całość pokazuje, ile kosztuje Cię obecna umowa.

Wyobraź sobie roczny pobór 5000 kWh i łączny koszt energii, dystrybucji oraz opłat stałych wynoszący 6000 zł. Średnio daje to 1,20 zł za kupioną kilowatogodzinę.

To przydatny punkt odniesienia dla budżetu. Przy obliczaniu oszczędności z fotowoltaiki lub magazynu trzeba jednak oddzielić opłaty stałe. Ograniczenie poboru zmniejsza część rachunku zależną od zużycia, a miesięczny abonament pozostaje.

Już taki przegląd pozwala ustalić, czy największy potencjał daje zmiana oferty, własna produkcja prądu, czy przesunięcie zakupów na tańsze godziny.

Dwa podobne domy mogą płacić zupełnie inaczej #

Wyobraź sobie dwie rodziny o podobnym zużyciu energii. W obu domach jest ciepła woda, działa zmywarka, a wieczorem wszyscy odpoczywają przed telewizorem.

Pierwszy dom kupuje prąd wtedy, gdy urządzenia go potrzebują. Drugi część energii produkuje sam, wodę podgrzewa wcześniej, a wieczorem korzysta z zapasu w magazynie.

Dla mieszkańców wieczór wygląda niemal identycznie. Na liczniku przepływy energii wyglądają już zupełnie inaczej.

Dlatego obok pytania „ile prądu zużywa dom?” postaw drugie: „kiedy potrzebujemy go najwięcej?”. Dane godzinowe lub dokładniejsze, dostępne u operatora, pomagają znaleźć odpowiedź. Sam roczny wynik nie pokaże, czy największy pobór przypada na słoneczne południe, wieczór, czy noc.

To właśnie te informacje pozwalają dobrać rozwiązania OZE do życia rodziny.

Panele PV: własna energia w miejscu, w którym jej potrzebujesz #

Fotowoltaika daje możliwość produkowania prądu na własnym dachu. Gdy panele PV zasilają pracującą pompę ciepła, lodówkę czy zmywarkę, odpowiednio mniej energii pobierasz z sieci.

Najłatwiej zobaczyć tę korzyść przy podgrzewaniu wody. Jeśli dom ma odpowiedni zasobnik i sterowanie, część tego zadania można wykonać w słonecznych godzinach. Wieczorem odkręcasz kran i korzystasz z przygotowanej wcześniej ciepłej wody.

Zmienia się pora pracy urządzenia, a wygoda zostaje.

Przy istniejącej fotowoltaice pamiętaj też, że pobór na fakturze nie pokazuje całego zużycia domu. Część potrzeb pokrywa własna produkcja. Dlatego przed rozbudową instalacji zestaw rachunki z informacjami o produkcji, oddawaniu energii do sieci i jej zużyciu na miejscu.

Dzięki temu dobierasz panele oraz magazyn do rzeczywistych potrzeb. Uwzględnij też planowaną pompę ciepła albo samochód elektryczny, bo mogą istotnie zmienić ten obraz.

Inteligentny magazyn energii pozwala wykorzystać prąd wtedy, gdy go potrzebujesz #

Panele często produkują najwięcej wtedy, gdy domownicy są poza domem. Po powrocie zaczyna się gotowanie, pranie i kąpiele, a słońce już zachodzi. Magazyn energii pomaga połączyć te dwie części dnia.

Możesz zachować nadwyżkę produkcji i wykorzystać ją wieczorem. W efekcie większa część własnego prądu pracuje na potrzeby Twojej rodziny.

Inteligentny magazyn energii idzie o krok dalej. Współpracujący z nim system zarządzania może uwzględniać ceny, prognozę produkcji i przewidywane zużycie. Na tej podstawie planuje ładowanie oraz korzystanie z zapasu.

To trochę jak robienie zakupów z listą i sprawdzaniem, co jest już w lodówce. Kupujesz potrzebną ilość w dobrym momencie, zamiast za każdym razem płacić cenę dostępną akurat wtedy, gdy czegoś zabraknie.

Przy wyborze sprawdź pojemność, moc ładowania i rozładowania oraz współpracę z falownikiem. Pojemność mówi, ile energii przechowasz. Moc decyduje, jak szybko ją zgromadzisz i ile urządzeń możesz zasilać jednocześnie. Duża bateria potrzebuje odpowiedniej „przepustowości”, żeby wykorzystać krótkie okresy atrakcyjnych cen.

Taryfy dynamiczne: dom korzysta normalnie, energia jest kupowana sprytniej #

Taryfy dynamiczne wiążą cenę zakupu energii ze zmieniającymi się cenami rynkowymi. Dają możliwość przesuwania zakupów na korzystniejsze pory.

Pomaga w tym magazyn, ale także samochód elektryczny, zasobnik ciepłej wody i odpowiednio sterowana pompa ciepła. Każde z tych rozwiązań daje pewną swobodę wyboru momentu poboru.

Samochód ma być naładowany rano. Nie musi zaczynać ładowania natychmiast po powrocie z pracy. Woda ma być ciepła przed kąpielą. Jej przygotowanie można zaplanować wcześniej.

Z inteligentnym sterowaniem nie musisz codziennie pilnować wykresu cen. System może wykonywać te zadania według ustawionych zasad i potrzeb domowników.

Przy porównaniu ofert patrz na koszt poboru razem ze zmiennymi opłatami dystrybucyjnymi i dodatkami sprzedawcy. Odpowiednia taryfa dystrybucyjna powinna pasować do godzin zakupów. Sama niska cena na giełdzie nie pokazuje jeszcze kosztu dostarczenia prądu do domu.

Właśnie połączenie korzystnej umowy i możliwości sterowania zużyciem daje taryfom dynamicznym sens.

Handel energią: nadwyżka z paneli może mieć większą wartość #

Własna produkcja otwiera jeszcze jedną możliwość: sprzedaż nadwyżek. Gdy cena rozliczenia eksportu zmienia się w czasie, znaczenie ma również moment oddania energii do sieci.

Inteligentny magazyn energii może przechować część produkcji na godziny z atrakcyjniejszą ceną sprzedaży. W ten sposób ta sama ilość wyprodukowanej energii może przynieść większą wartość rozliczenia.

Tak rozumiany handel energią pomaga lepiej wykorzystać instalację. Odpowiednio dobrany system może porównywać, czy korzystniej zasilić dom, zachować zapas, czy sprzedać nadwyżkę. W kalkulacji uwzględnia się koszt późniejszego poboru, straty magazynowania i zużycie baterii.

Do strategii dobiera się również umowę. Określa ona zasady sprzedaży oraz wykorzystania należności. Rozliczenie nadwyżek prosumenta i kupowanie prądu z sieci z zamiarem odsprzedaży to różne sytuacje. W net-billingu depozyt służy rozliczaniu zakupu energii, a dystrybucję rozlicza się osobno.

Praktyczna korzyść jest prosta: własna energia może pracować dla Ciebie zarówno przez ograniczanie zakupów, jak i przez korzystniejszą sprzedaż.

Pompa ciepła: patrz na koszt ogrzewania całego domu #

Po zamianie kotła na pompę ciepła rachunek za prąd może wzrosnąć. Jednocześnie znika lub maleje wydatek na dotychczasowe paliwo. Dlatego opłacalność oceniaj przez łączny koszt ogrzewania i energii w domu.

Pompa ciepła pobiera ciepło z otoczenia i przekazuje je do budynku. Energia elektryczna napędza ten proces. Dobrze dobrany i ustawiony układ może dostarczać kilka jednostek ciepła z jednej jednostki zużytego prądu.

Fotowoltaika pomaga pokrywać część tego zapotrzebowania własną produkcją. Magazyn i taryfy dynamiczne dają dodatkowe możliwości ograniczania kosztu kupowanej energii.

Liczy się jednak współpraca całej instalacji. Niska, odpowiednio dobrana temperatura wody grzewczej i spokojna praca urządzenia sprzyjają efektywności. Sterowanie powinno uwzględniać także pogodę i komfort, bo najtańsza godzina zakupu prądu nie zawsze oznacza najtańszą godzinę produkcji ciepła.

Dzięki temu oszczędności wynikają z dobrze działającego ogrzewania, a dom pozostaje przyjemnie ciepły.

Magazyn ciepła: część oszczędności możesz przechować w wodzie #

Znasz zasadę działania termosu. Przygotowujesz gorący napój wcześniej, a korzystasz z niego później. W domu podobną rolę może pełnić dobrze zaizolowany zasobnik ciepłej wody lub odpowiednio dobrany magazyn ciepła.

Pompa ciepła ogrzewa wodę wtedy, gdy warunki są korzystne. Zgromadzone ciepło wykorzystujesz później. Jeżeli masz już zasobnik, warto zacząć od sprawdzenia możliwości jego sterowania.

To pozwala przeznaczyć część nadwyżek z paneli PV bezpośrednio na potrzebne ciepło. Bateria może wtedy zachować więcej miejsca na energię do zasilania pozostałych urządzeń.

Magazyn ciepła dobiera się do instalacji i zapotrzebowania. Duży bufor nie jest automatycznie potrzebny w każdym domu. Dobrze dobrany zasobnik, jego izolacja i harmonogram pracy mogą mieć większe znaczenie niż dokładanie kolejnego urządzenia.

Darmowa energia i prąd „za darmo”. Co to oznacza w domu? #

Słońce nie wystawia faktury za paliwo. Kiedy działające panele zasilają urządzenia bezpośrednio, nie płacisz sprzedawcy za odpowiadający temu pobór z sieci. W tym potocznym sensie mówimy: darmowa energia z własnego dachu. 

Sama instalacja ma jednak koszt zakupu i utrzymania. Dlatego hasło „prąd za darmo” najlepiej rozumieć jako korzystanie z własnej produkcji bez bieżącego zakupu tej energii od sprzedawcy, a nie obietnicę bezkosztowej inwestycji. 

Taryfy dynamiczne dają korzyść w postaci możliwości zakupu energii po ujemnej stawce, tak aby nic za nią nie zapłacić.

Realna korzyść pozostaje bardzo konkretna: więcej własnej energii wykorzystanej w domu, mniej drogich zakupów i lepsze zagospodarowanie nadwyżek oraz przede wszystkim korzystanie z ujemnych cen.

Od czego zacząć, żeby rozwiązania OZE pasowały do Twojego domu? #

Zbierz rozliczenia za pełny rok i dane o godzinach poboru. Dopisz sposób ogrzewania, zużycie ciepłej wody oraz planowane zmiany, takie jak zakup auta elektrycznego. Przy istniejącej fotowoltaice dołącz produkcję i eksport.

Na tej podstawie porównaj warianty: zmianę taryfy i sterowania, panele PV, magazyn energii oraz współpracę z pompą ciepła i zasobnikiem. Poproś o pokazanie rocznych kosztów i oszczędności obok ceny całej inwestycji.

Wtedy wiesz, za co płacisz i jaką pracę ma wykonać każde urządzenie.

Wieczór w Twoim domu może wyglądać tak samo jak wcześniej. Ciepła woda, ulubiony film, spokojny odpoczynek. Różnica polega na tym, że część energii powstała na dachu, część została kupiona w korzystniejszej porze, a sterowanie zadbało o wykorzystanie jej wtedy, gdy była potrzebna.

Rachunek za prąd może być początkiem planu, który pozwoli zachować wygodę i płacić za nią mniej.

Marcin Koenig
Edukator Magazyn Energii 360